Aktualności \ KATEDRA PŁOCKA POMNIKIEM HISTORII!

Historyczne Wzgórze Tumskie w Płocku, z XII-wieczną katedrą, Opactwem Pobenedyktyńskim, sądem biskupim, „starym” Muzeum Diecezjalnym, plebanią katedralną i ogrodem – zostało wpisane na listę Pomników Historii. Rozporządzenie potwierdzające ten akt odebrał dziś w Pałacu Prezydenckim z rąk prezydenta Andrzeja Dudy biskup płocki Piotr Libera.


fot. Jan Waćkowski (więcej zdjęć poniżej)

fot. prezydent.pl

Oprócz Wzgórza Tumskiego w Płocku, Pomnikami Historii ustanowiono też dziś m.in. sanktuarium pielgrzymkowe w Świętej Lipce, zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim, zespół katedralno-zamkowy w Kwidzynie i dawny klasztor Norbertanek w Strzelnie. W sumie na tworzonej od 1994 r. liście zabytków o wyjątkowym znaczeniu dla historii i kultury Polski figuruje 91 obiektów.

Uroczystość wręczenia rozporządzeń ustanawiających zabytkowe obiekty Pomnikami Historii odbyła się dziś w Pałacu Prezydenckim.

Z rąk prezydenta Andrzeja Dudy dokument dotyczący Wzgórza Tumskiego w Płocku odebrał biskup płocki Piotr Libera, autor wniosku o wpisanie zabytkowego miejsca na listę Pomników Historii.

Prezydent Andrzej Duda przypomniał, że na 100-lecie odzyskania niepodległości przez Polskę na liście Pomników Historii ma się znaleźć 100 obiektów: „Bardzo dziękuję za to, że lista Pomników Historii będzie w Polsce uwzględniała tak ważne i tak bliskie wielu Polakom, tak znane miejsca, które przecież wszyscy podziwiamy” – podkreślił prezydent.

Podziękował także za „opiekę nad piękną, zabytkową substancją, nad wielkimi świadectwami historii, nad wielkimi świadectwami dziejów tych części dzisiejszej Polski”, ponieważ jest to bogactwo kultury europejskiej, które znajduje się w polskich rękach, które historia i los powierzyły Polakom. Dodał również, że wie, iż rodacy i turyści z zagranicy będą chętnie podziwiać te „perełki historii i kultury”.

Po uroczystości bp Piotr Libera komentował, że uznanie Wzgórza Tumskiego w Płocku za Pomnik Historii, to jeden z milowych kroków w historii i rozwoju tego miejsca: „Wzgórze Tumskie zostało uznane za jeden z najcenniejszych i najbardziej ważnych zabytków w kraju. Podnosi to jego rangę i prestiż, daje asumpt do jeszcze bardziej aktywnej promocji w kraju i na świecie prastarego, królewskiego miasta Płocka” – powiedział hierarcha.

Podkreślił także, że nobilitacja zabytkowych obiektów ma ogromne znaczenie dla wszystkich wierzących, ponieważ miejsce, w którym wiele ludzi przyjęło chrzest święty w imię Jezusa Chrystusa, w którym kształtowało i wciąż kształtuje swoje chrześcijaństwo – zostało uznane za symbol polskiej historii: „To tym bardziej przypomina nam o naszych chrześcijańskich korzeniach, naszej tożsamości i motywuje do wierności Bogu i Ojczyźnie” – zaakcentował Pasterz Kościoła płockiego.

Za przygotowanie dokumentacji potwierdzającej wagę i znaczenie historyczne zabytkowych obiektów odpowiedzialny był proboszcz parafii katedralnej ks. kan. Stefan Cegłowski: „Fakt wpisania Wzgórza Tumskiego na listę Pomników Historii jest wejściem do `ekstraklasy zabytków`” – orzekł gospodarz katedry.

Na uroczystości w Pałacu Prezydenckim obecni byli m.in. wicepremier i minister kultury prof. Piotr Gliński, wiceministrowie kultury Jarosław Sellin i Magdalena Gawin oraz p.o. dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa Bartosz Skaldawski.

Płock, oprócz bp. Piotra Libery, reprezentowali także m.in. proboszcz parafii katedralnej ks. kan. Stefan Cegłowski, prezydent miasta Andrzej Nowakowski, emerytowana kierownik płockiej Delegatury Mazowieckiego Urzędu Ochrony Zabytków Ewa Jaszczak oraz konserwator sztuki Marcin Kozarzewski, który zajmował się niedawno zakończoną renowacją Kaplicy Królewskiej w katedrze płockiej.

Wzgórze Tumskie w Płocku obejmuje w jednym miejscu: katedrę płocką – największą w Polsce budowlę romańską (XII w.), a po pożarze i odbudowie przez włoskich architektów, największą na północ od Alp renesansową świątynię (XVI w.). Jest ona miejscem spoczynku książąt i księżnych mazowieckich: władców Polski z Władysławem Hermanem i Bolesławem III Krzywoustym oraz największą nekropolią Piastów mazowieckich na ziemiach polskich. W dawnym opactwie, w skarbcu, przechowywane są najcenniejsze zabytki złotnicze m.in. herma św. Zygmunta, ufundowana przez króla Kazimierza Wielkiego z XIII-wiecznym diademem piastowskim oraz kielich z pateną księcia Konrada Mazowieckiego.

Obok katedry usytuowane są relikty zamku, budynek Muzeum Diecezjalnego, sąd biskupi, plebania katedralna i ogród. Wieże katedralne umieszczono w herbie miasta i wraz z wieżami zamkowymi stanowią najbardziej rozpoznawalny punkt Płocka. Położone nad Wisłą Wzgórze Tumskie najbardziej okazale prezentuje się od strony osiedla Radziwie, które znajduje się po drugiej stronie rzeki.

Pomnik Historii to jedna z form ochrony zabytków o wyjątkowym znaczeniu dla historii i kultury Polski, uznawanym za najbardziej prestiżową. Formuła ta funkcjonuje od 1994 r. Decyzję o wpisaniu zabytkowego obiektu na listę Pomników Historii podejmuje Prezydent RP, a koordynuje ją Narodowy Instytut Dziedzictwa. Obecnie na liście Pomników Historii znajduje się 91 obiektów w Polsce.

20 kwietnia, oprócz Wzgórza Tumskiego w Płocku, Pomnikami Historii ustanowiono też m.in. sanktuarium pielgrzymkowe w Świętej Lipce, zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim, zespół katedralno-zamkowy w Kwidzynie i dawny klasztor Norbertanek w Strzelnie.

***

Relacja na żywo z uroczystości ogłoszenia nowych Pomników Historii na YouTube Kancelarii Prezydenta - kliknij tutaj.

***

WYSTĄPIENIE PREZYDENTA RP ANDRZEJA DUDY PODCZAS UROCZYSTOŚCI WPISANIA NOWYCH OBIEKTÓW NA LISTĘ POMNIKÓW HISTORII, 20 KWIETNIA 2018:

 

Szanowny Panie Premierze,

 

Szanowne Panie i Szanowni Panowie Ministrowie,

Czcigodni Księża Biskupi,

Czcigodni Księża,

Szanowni Panowie Burmistrzowie, Wójtowie,

Szanowni Państwo Dyrektorzy, Prezesi,

Wszyscy Dostojni Przybyli Goście,

Szanowni Państwo!

Bardzo serdecznie witam w największym pałacu Warszawy, w miejscu, które – choć niektórzy pogardliwie nazywają je Pałacem Namiestnikowskim – widziało jednak wiele ważnych momentów naszej historii

Było siedzibą Lubomirskich, Radziwiłłów, Koniecpolskich. Słyszało pierwszy publiczny koncert Fryderyka Szopena mającego wtedy 8 lat. Widziało moment podpisania na tej sali Układu Warszawskiego, a potem słuchało odbywających się tutaj obrad Okrągłego Stołu. Po to, żeby nie tak dawno – dwa lata temu – słuchać zamkniętego spotkania przywódców państw NATO w czasie warszawskiego szczytu NATO w 2016 roku. Ma więc swoją historię

I dzisiaj spotykamy się tutaj – Państwo jako opiekunowie, patroni pięknych historycznych obiektów z obszaru całego naszego kraju. Bardzo serdecznie dziękuję wszystkim za przybycie, ale przede wszystkim chciałem bardzo podziękować Panu Premierowi i jego współpracownikom. Chciałem podziękować wszystkim, którzy uczestniczą w procesie wpisywania obiektów na listę Pomników Historii. Bo rola Prezydenta – oczywiście bardzo ważna – ale w całym tym procesie jest w sumie niewielka i mało czasochłonna. Sprowadza się do podpisania rozporządzeń, do analizy tego, co zostało zaproponowane.

Natomiast przede wszystkim jest to wielka praca polegająca na analizie, ocenie obiektów, ich skatalogowaniu – a więc udaniu się także na miejsce. Na szczegółowych oględzinach, ocenie wartości przyrodniczej i zabytkowej ‒ w zależności od tego, jaki jest charakter danego obiektu. Na ocenie wartości artystycznej – bo i to ma znaczenie

Szanowni Państwo, jestem ogromnie wdzięczny, bo wykonują Państwo wielką pracę, która w tym roku ma ogromną intensywność. Ja to wiem! Poprosiłem, abyśmy na stulecie odzyskania niepodległości mogli mieć w Polsce na liście Pomników Historii sto obiektów. Pan Premier uśmiechnął się do mnie przed chwilą i powiedział po cichutku: „Będzie ich troszkę ponad sto".

Bardzo dziękuję, że lista Pomników Historii będzie w Polsce uwzględniała te tak ważne i tak bliskie wielu Polakom znane miejsca, które przecież wszyscy podziwiamy. Państwo je reprezentują. Chciałem z całego serca podziękować za opiekę nad tą piękną, zabytkową substancją, nad tymi wielkimi świadectwami naszej historii, naszych dziejów – czy w ogóle dziejów tych części dzisiejszej Polski. Bo przecież nie wszystkie z tych obiektów były zbudowane polskimi rękami, niektóre były zbudowane np. przez Krzyżaków, jak chociażby Kwidzyn.

Ale jest to bogactwo kultury europejskiej, które dzisiaj znajduje się w naszych rękach, które historia i los nam powierzyły. Dziękuję Państwu z całego serca, że o nie dbacie, że oddajecie się tej właśnie dbałości o ich utrzymanie ‒ w związku z tym także o przechowywanie dla przyszłych pokoleń. Ale przede wszystkim o możliwość pokazywania nam, współczesnym, dzisiaj tych niebywałych obiektów

Cieszę się, proszę Państwa, ogromnie, że możemy je podziwiać, że będą wpisane na listę Pomników Historii. Że tym kolejnym dziesięciu obiektom w całej Polsce – których w związku z tym na liście Pomników Historii od dziś będzie już razem 91 – zostanie przydana ta dodatkowa, także i prestiżowa wartość wynikająca z wpisania na listę Pomników Historii

Podziękowałem. Zaraz będę mógł, wręczając te nominacje, także i osobiście Państwu pogratulować. Dziękuję za obecność w Pałacu. I jeszcze raz dziękuję za pracę związaną z możliwością dokonania tego wpisu na listę Pomników Historii. Dziękuję Panu Premierowi, dziękuję wszystkim zespołom, które przy tym pracowały

Chcę powiedzieć, że ogromnie się cieszę. Jest to dla mnie wielka satysfakcja. Mam nadzieję, że z tym większą radością i tym większym zainteresowaniem nasi rodacy i turyści z zagranicy będą przybywali, żeby podziwiać te Państwa perełki naszej historii i kultury.

Dziękuję bardzo.

PODCZAS UROCZYSTOŚCI W PAŁACU PREZYDENCKIM TAK UZASADNIANO WPISANIE WZGÓRZA TUMSKIEGO NA LISTĘ POMNIKÓW HISTORII:

Płock należy do najstarszych i najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce. Wzgórze Tumskie, na którym skupia się historyczna zabudowa jest miejscem pierwotnej lokalizacji Płocka i stanowi dokument jego genezy i rozwoju.

W X w. Płock znalazł się w granicach państwa Polan. Podczas kryzysu monarchii wczesnopiastowskiej stał się stolicą Państwa Miecława, następnie pełnił funkcję monarszej siedziby i nekropolii Władysława I Hermana i Bolesława III Krzywoustego, a od 1138 r. – stolicy księstwa dzielnicowego i miejsca wiecznego spoczynku kolejnych książąt mazowieckich. Płock był też siedzibą najwyższych władz kościelnych. W 1075 r. Bolesław Śmiały utworzył tu biskupstwo i prawdopodobnie ufundował pierwszą katedrę. Mimo niszczących najazdów przychodzących z północy i ze wschodu, rozwojowi i rozbudowie miasta sprzyjał mecenat biskupi i książęcy. Po inkorporacji Mazowsza do Korony Królestwa Polskiego, miasto stopniowo traciło znaczenie na rzecz Warszawy. W wyniku pożarów, najazdu szwedzkiego i zaraz – podupadło.

Największą wartość zabytkową zespołu zabudowy Wzgórza mają: bazylika katedralna pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP i dawne opactwo benedyktyńskie z reliktami zamku książęcego. Obiekty te stanowią bezcenne świadectwo rozwoju kultury materialnej i duchowej od średniowiecza do XX w.

Katedra - renesansowa bazylika kopułowa wzniesiona została na rzucie wcześniejszej, romańskiej świątyni, częściowo z wykorzystaniem pozostałych po niej kamiennych ciosów.  Była jednym z pierwszych kościołów w Polsce powstałych w nowym stylu, a jej budowę zainicjował biskup płocki Andrzej Krzycki - wybitny humanista, poeta, mecenas sztuki i polityk ściągając do Płocka włoskich budowniczych renesansowego Wawelu. Z katedrą wiąże się fundacja „Drzwi płockich” -  dzieła sztuki brązowniczej o europejskiej randze artystycznej. Drzwi powstały w XII w. w Magdeburgu na zamówienie biskupa płockiego Aleksandra z Malonne. W wyniku bliżej nieznanych wydarzeń trafiły do Nowogrodu Wielkiego i obecnie znajdują się w tamtejszym Soborze Sofijskim, a ich wierna kopia wisi w katedrze płockiej od 1981 r.

Zespół zamku i dawnego opactwa benedyktynów z późnogotyckim kościołem i zabudowaniami klasztornymi przebudowanymi w XVII w. przedstawia wysoką wartość dokumentacyjną ze względu na czytelność nawarstwień historycznych w zachowanej substancji zabytkowej od reliktów romańskich po realizacje nowożytne.

 fot. Jan Waćkowski



Foto relacja